ITER’da 330 tonnalik magnit 34 kiloamper tok ostida sinovdan o‘tkazildi

ITER xalqaro termoyadro loyihasida 330 tonnalik o‘ta o‘tkazuvchan magnitning navbatdagi sinov bosqichi yakunlandi. Qurilma minus 269 daraja haroratda tekshirilib, undan 34 kiloamper elektr toki o‘tkazildi.

· 2 daqiqa o‘qish

odam, bino, temir
ITER

Fransiyada qurilayotgan ITER xalqaro termoyadro reaktori uchun mo‘ljallangan ulkan magnitlardan biri navbatdagi texnik sinovlardan muvaffaqiyatli o‘tdi. Og‘irligi 330 tonna bo‘lgan D shaklidagi magnit 34 kiloamper tok ta’sirida ishlatib ko‘rildi. Bu uning loyihada belgilangan maksimal ish toki — 68 kiloamperning 50 foiziga teng. Sinov natijalari ITER tashkilotining 2026-yil 2-noyabrdagi rasmiy axborotida e’lon qilingan.

Tekshiruvlar davomida 17-raqamli toroidal magnit (reaktor ichidagi plazmani magnit maydonda ushlab turishga xizmat qiluvchi halqasimon tizim elementi) avval 4 Kelvin, ya’ni taxminan minus 269 darajagacha sovitildi. Shundan keyin unga elektr toki berildi. Muhandislar elektromagnit kuchlar ta’sirida konstruksiyaning qay darajada o‘zgarishini kuzatib, olingan natijalarni avvalgi muhandislik hisob-kitoblari bilan solishtirdi.

Sinovlar yakunlangach, magnit maxsus tashish ramasiga o‘tkazildi. ITER ma’lumotiga ko‘ra, u dastlab vaqtinchalik saqlash joyiga olib boriladi, keyinchalik esa montaj binosiga yetkazilib, plazma kamerasi tarkibidagi yakuniy modullardan biriga birlashtiriladi.

Loyihaning magnitlarni tekshirish majmuasida navbatdagi sinovlar uchun 19-raqamli, zaxira sifatida tayyorlangan toroidal magnit qabul qilinadi. Uni 2027-yil aprel oyida 4 Kelvin haroratgacha sovitish rejalashtirilgan. Keyingi tekshiruvlarda 34 kiloamper tok bilan birga elektr izolyatsiyasi ham o‘rganiladi. Shuningdek, magnitning to‘liq 68 kiloamper quvvatda ishlashi vaqtida shaklini saqlashga yordam beradigan mustahkamlovchi konstruksiya o‘rnatiladi.

ITER loyihasi termoyadro sintezi texnologiyasini amaliy sharoitda o‘rganishga qaratilgan. Unda magnitlar yordamida nihoyatda yuqori haroratdagi plazmani boshqarish ko‘zda tutilgan. Shu sababli ularni reaktorning asosiy tizimiga o‘rnatishdan avval alohida sinovdan o‘tkazish muhim texnik bosqich hisoblanadi.

4marta ko‘rilgan
Manbalar

Yana o‘qing

4marta ko‘rilgan